تاریخچه چاپ سنگی در جهان

توضیحات:

  • به نام خدا

    چاپ سنگی اولین بار به وسیله آلمانی‌ها در سال ۱۷۹۶ میلادی اختراع گردید. آلویس زنفلدر (Alois Senefelder) یک آوازه‌خوان تئاتر آلمانی بود که به علت هزینه‌های سرسام‌آور چاپ، برای این که بتواند تصنیف‌هایش را به چاپ برساند به‌طور تصادفی از طریق کاربرد تیزاب بر روی سنگ‌های نرم و مسطح و سبک‌وزن کنار رود راین، به روش چاپ سنگی دست یافت. درقرن نوزدهم چاپ سنگی در اروپا تنها روش برای چاپ تصاویر رنگی در تیراژ بالا بود. این روش چاپ امروزه تنها در زمینه هنرهای تجسمی کاربرد دارد.

    چاپ سنگي. ليتوگرافي يا چاپ سنگي نوعي چاپ بوده كه به‌جاي حروف يا ابزارهاي كنده‌كاري بر لوحه‌هاي فلزي، از سنگ مرمر (كربنات كلسيم) استفاده مي‌شده و بر اساس خاصيت مخلوط نشدن و دفع متقابل آب و روغن صورت مي‌گرفته است. اين روش چاپ هم به‌عنوان فرايند چاپ هنري و هم به‌منظور چاپ تجاري به‌كار مي‌رفته، با اين تفاوت كه در كالاهاي هنري از سنگ چاپ و در چاپ‌هاي تجاري از صفحه فلزي استفاده مي‌شده است. در اين روش، تصوير يا نوشته را برعكس با مداد چرب بر روي سنگ مي‌نوشتند. در ايران مطالب و تصاوير را با مركب مخصوصي كه تركيبي از دوده، روغن، سقز، و موم بوده بر روي كاغذهاي مشمع مخصوص ترسيم مي‌كردند و مدت يك شبانه‌روز در آب قرار مي‌دادند، و سپس بر روي سطح سنگ ساييده و حرارت‌خورده برمي‌گرداندند. بر اثر اسيد چربِ مداد يا مركب، صابون
    نامحلولي بر روي سنگ ايجاد مي‌شد كه مركب چاپ را به خود مي‌گرفت و آب را رد مي‌كرد. آنگاه، بر روي اين سنگ، صمغ عربي و اسيدنيتريك (تيزاب) مي‌ريختند تا سبب ثبات خطوط ترسيم‌شده گردد. اسيد نيتريك نواحي خالي سنگ (اطراف تصوير و نوشته) را به اندازه يك ميلي‌متر در خود حل مي‌كرد تا تصاوير و مطالب بر روي سنگ برجسته بماند. پس از شستن تصوير با تربانتين و آب، صفحه سنگ آماده چاپ مي‌شد. مركب چاپ را با "نورد" بر روي صفحه سنگ مي‌كشيدند و به اين ترتيب، تصاوير مطالب بر روي كاغذ چاپ مي‌گرديد (13:3). در ايران، براي استفاده از اين روش، نوشته را با مركب چرب روي كاغذهاي آهارزده با نشاسته مي‌نوشتند و روي سنگ برمي‌گرداندند و با فشار به آن انتقال مي‌دادند. بقيه مراحل شبيه مراحل بالا طي مي‌شد (14:3).

    تاريخچه. چاپ سنگي نخستين بار توسط آلوئيس رنه‌فلدرAnchor[1]  (1771ـ1834)، نمايشنامه‌نويس اهل پراگ و مقيم مونيخ، در سال 1796 م./ 1217 ق. اختراع شد. در آن زمان، 300 سال از اختراع ماشين چاپ گوتنبرگ كه با حروف سربي كار مي‌كرد مي‌گذشت. هزينه‌هاي گزاف استفاده از ماشين چاپ سربي، آن را عملاً تنها براي ثروتمندان قابل دسترس كرده بود و اين امر جوان تهيدستي چون رنه‌فلدر را به چاره‌جويي واداشت. وي ابتدا تصميم گرفت كه از طريق حكاكيِ نوشته‌هاي خود بر روي صفحات نازك و مسطح مس، آنها را تكثير كند، ولي گراني مس و مشكل بودن حكاكي بر روي آن او را از اين فكر منصرف كرد؛ به‌ويژه آنكه مي‌بايست نوشته‌هايش را معكوس حكاكي مي‌كرد و چنين‌كاري بر روي مس بسيار دشوار بود (13:3).

    به‌سبب سهولت استفاده از روش رنه فلدر و امكان خلق آثار زيباي هنري با اين روش، ديري نگذشت كه چاپ سنگي در دنيا فراگير شد و هشت سال بعد به كلكته در هندوستان نيز راه يافت


  • تهیه و تنظیم توسط نَما نِما
    تماس : 09133025634
    انتشار مطلب در :